HIV σημαίνει Human Immunodeficiency Virus δηλαδή Ιός της Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας. Ο HIV είναι ένας ιός.

Μερικοί ιοί, όπως αυτοί που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα ή την γρίπη, παραμένουν στο σώμα μόνο για μερικές μέρες. Μερικοί ιοί, όπως ο HIV, δεν φεύγουν ποτέ. Ο ιός του AIDS είναι ένας ρετροϊός· έχει δηλαδή γενετικό υλικό το RNA, το οποίο με τη δράση ενός ενζύμου που λέγεται αντίστροφη μεταγραφάση μετατρέπεται σε DNA για να ενσωματωθεί στο γονιδίωμα του ανθρώπου. Ένα χαρακτηριστικό του ιού HIV είναι η πολύ μεγάλη μεταλλακτικότητά του - περίπου 2.000.000 υψηλότερη από εκείνη που παρατηρείται στα γονίδια του πυρήνα. Και αυτό οφείλεται στο ότι η αντίστροφη μεταγραφάση που μετατρέπει το RNA σε DNA είναι πολύ επιρρεπής στα λάθη κατά την αντιγραφή της, ξεφεύγουν δηλαδή αντιγραφικά λάθη όταν προστίθενται τα νουκλεοτίδια στη σειρά για να γίνει το DNA και προκύπτουν μεταλλάξεις. Όταν κάποιος μολύνεται με τον HIV, γίνεται "HIV οροθετικός" και θα είναι για πάντα HIV οροθετικός. Με την πάροδο του χρόνου, η HIV νόσος μολύνει και εξοντώνει τα λευκά αιμοσφαίρια που λέγονται CD4 λεμφοκύτταρα (ή "Τ κύτταρα") και μπορεί να αφήσουν το σώμα ανίκανο να καταπολεμήσει κάποιες μολύνσεις και καρκινογενέσεις.

Με την έγκαιρη και σωστή αντιρετροϊκή θεραπεία (ART), το σώμα μπορεί να παραμένει υγιές και να αντιμετωπίζει τις περισσότερες λοιμώξεις. Ένα υγιές άτομο έχει συνήθως από 600 έως 1200 CD4 λεμφοκύτταρα. Όταν τα CD4 λεμφοκύτταρα πέσουν κάτω από τα 200, το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου αποδυναμώνεται σοβαρά και φτάνει στο στάδιο του πλήρους AIDS, ακόμα και αν δεν έχει αρρωστήσει ακόμα από άλλες μολύνσεις.

Τι είναι to AIDS (έητζ);

AIDS σημαίνει Acquired Immune Deficiency Syndrome δηλαδή Σύνδρομο της Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας και προκαλείται από τον HIV.

Οι ονομασίες HIV και AIDS μπορεί να συγχέονται, γιατί και οι δύο αυτοί όροι περιγράφουν την ίδια νόσο. Σκεφτείτε το AIDS σαν μια προχωρημένη HIV νόσο. Ένα άτομο με AIDS έχει ένα ανοσοποιητικό σύστημα τόσο αποδυναμωμένο από τη δράση του HIV, που συνήθως αρρωσταίνει από μία ή περισσότερες καιροσκοπικές λοιμώξεις όπως πνευμονία (PCP) ή Σάρκωμα Καπόζι (KS), Σύνδρομο Επίσχνασης (απώλεια βάρους), βλάβες στη μνήμη, ή καρκίνους. Αν κάποιο άτομο με HIV διαγνωσθεί με κάποιες από αυτές τις ευκαιριακές λοιμώξεις (ακόμη κι αν τα CD4 είναι πάνω από 200), τότε λέμε ότι έχει AIDS. Το AIDS συνήθως παίρνει καιρό για να αναπτυχθεί από τη στιγμή που το άτομο θα μολυνθεί- συνήθως από 2 έως 10 χρόνια ή και περισσότερο.

Όταν ένα άτομο διαγνωσθεί με AIDS, τότε θεωρείται ότι αυτό το άτομα έχει AIDS, ακόμα και αν τα CD4 του ανέβουν και πάλι ή αναρρώσει από την ασθένεια που καθόρισε ότι έχει AIDS.

Ποια είναι τα συμπτώματα της HIV λοίμωξης;

Τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται στο 87% των ατόμων που μολύνονται από τον ιό HIV, εκδηλώνονται 2-4 εβδομάδες μετά τη μόλυνση και μοιάζουν με τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος ή της γρίπης (πυρετός, πονόλαιμος, πονοκέφαλος, υπνηλία, εξάντληση). Τα συμπτώματα της πρωτολοίμωξης μπορεί να είναι παρόμοια και με συμπτώματα άλλων σεξουαλικών μεταδιδόμενων νοσημάτων και άλλων λοιμώξεων, όπως η λοιμώδης μονοπυρήνωση ή η ηπατίτιδα, που είναι πιο διαδεδομένες και μεταδίδονται ευκολότερα. Επίσης το άγχος, ο φόβος και η ανασφάλεια μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα σε κάποιους ανθρώπους, ακόμη κι αν δεν έχουν HIV.

Μερικοί άνθρωποι που μολύνονται με HIV παρουσιάζουν πολύ έντονα συμπτώματα, ενώ άλλοι δεν αισθάνονται τίποτα απολύτως. Όσοι έχουν συμπτώματα συνήθως παρουσιάζουν πυρετό, κούραση ή αλλεργία. Άλλα συνηθισμένα συμπτώματα μπορεί να είναι: πονοκέφαλος, πρησμένοι αδένες και πονόλαιμος. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να παρουσιαστούν μερικές μέρες ή εβδομάδες μετά την μόλυνση με τον ιό. Αυτή η περίοδος λέγεται πρωτολοίμωξη ή οξεία HIV λοίμωξη.

Συμπτώματα ΠΡΩΤΟΛΟΙΜΩΞΗΣ

Λόγω του ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένα συμπτώματα που σχετίζονται με την πρωτολοίμωξη ή την οξεία HIV λοίμωξη, τα συμπτώματα δεν είναι αξιόπιστος τρόπος για την διάγνωση της HIV λοίμωξης. Ο μόνος τρόπος για να διαπιστωθεί αν κάποιος έχει μολυνθεί, είναι να κάνει ένα τεστ αντισωμάτων HIV, αν και το τέστ αντισωμάτων αποδίδει αποτελέσματα μόνο όταν το ανοσοποιητικό σύστημα του μολυσμένου ατόμου αναπτύξει αντισώματα στον HIV. Κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της μόλυνσης και της ανάπτυξης αντισωμάτων, τα τεστ αντισωμάτων έναντι του ιού είναι άχρηστα, διότι βγαίνουν αρνητικά.

Αν ανησυχείτε για την πιθανότητα να έχετε μολυνθεί με τον ιό HIV πρόσφατα και έχετε συμπτώματα όπως τα παραπάνω, πηγαίνετε στο γιατρό. Ο γιατρός μπορεί να εκτιμήσει αν έχετε μολυνθεί με HIV ή κάποιον άλλο ιό. Αν πιθανολογήσει ότι υπάρχει μόλυνση με HIV, μπορεί να κάνει ένα PCR (Polymerase Chain Reaction) τέστ για να διαπιστώσει αν ο ιός HIV είναι παρόν στο αίμα.

Όταν τελειώσει η πρωτολοίμωξη, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν κανένα ορατό σύμπτωμα για τα επόμενα 5-10 χρόνια. Αν παραμείνει χωρίς θεραπεία, το ανοσοποιητικό σύστημα εξασθενεί σημαντικά και η ασθένεια εξελίσσεται σε AIDS. Τα επόμενα συμπτώματα που παρουσιάζονται σχετίζονται με τις «ευκαιριακές λοιμώξεις» που εκδηλώνονται στα άτομα με AIDS, όπως πνευμονία, φυματίωση και τοξοπλάσμωση.

Πως μπορώ να διαπιστώσω αν κάποιος έχει HIV;

Δεν υπάρχει κανένας τρόπος για να διαπιστώσετε αν κάποιος άλλος έχει HIV. Πολλοί άνθρωποι με HIV δείχνουν απόλυτα υγιείς. Άλλοι μπορεί να έχουν κάποια συμπτώματα ίδια με αυτά κοινών παθήσεων. Δεν μπορείτε να διαπιστώσετε αν κάποιος είναι οροθετικός από την εμφάνισή του. Ο μόνος τρόπος να διαπιστώσετε αν κάποιος έχει HIV, είναι αν σας το πει ο ίδιος.

Πώς ξέρουμε ότι ο ιός HIV προκαλεί AIDS;

Το 1981, οι πρώτες περιπτώσεις σοβαρής ανοσοποιητικής ανεπάρκειας διαγνώσθηκαν όταν κάποιοι νέοι άνδρες ανέπτυξαν ασυνήθιστες μολύνσεις και καρκίνους. Η νέα αυτή ασθένεια ονομάστηκε αργότερα «AIDS». Τότε κανείς δεν γνώριζε τι προκαλούσε αυτήν την ασθένεια. 'Εκτοτε, η επιστήμη απέδειξε ότι ο ιός της Ανθρώπινης Ανοσοανεπάρκειας (HIV) είναι η αιτία του AIDS. Το ξέρουμε αυτό διότι τα άτομα που μολύνθηκαν με τον ιό μπορεί να αναπτύξουν AIDS, και τα φάρμακα που δρουν εναντίον του ιού μπορούν να αποτρέψουν την εκδήλωση της ασθένειας. Καθώς η μόλυνση με HIV προχωράει, αποδυναμώνει την ικανότητα του ανθρώπου να αντιμετωπίζει τις ασθένειες. Ο ιός με την επίθεσή του στο ανοσοποιητικό σύστημα αφήνει τους ανθρώπους περισσότερο εκτεθειμένους σε άλλες ασθένειες. Όταν ένας άνθρωπος με HIV μολυνθεί με μια από τις επιπρόσθετες ασθένειες, ή όταν το ανοσοποιητικό του σύστημα εξασθενίσει, τότε αυτός ο άνθρωπος έχει AIDS.

Κάποιοι προσπάθησαν να προωθήσουν την παραπλανητική ιδέα ότι το AIDS δεν προκαλείται από το HIV. Αυτοί οι ισχυρισμοί μπορεί να αποβούν μοιραίοι. Αν οι άνθρωποι πιστέψουν ότι δεν χρειάζεται να μειώσουν τον κίνδυνο μόλυνσης ή μετάδοσης του HIV, τότε μπορεί να μολυνθούν ή να μολύνουν άλλους. Επίσης, αν οι άνθρωποι με HIV πιστέψουν ότι δεν χρειάζονται ιατρική φροντίδα ή φαρμακευτική αγωγή, τότε μπορεί να αρρωστήσουν και να αναπτύξουν AIDS.

Πώς κολλάει κάποιος (και πώς προφυλάσσεται από) HIV;

Ο HIV μεταδίδεται κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής, μέσω της απευθείας επαφής με μολυσμένο αίμα και από την μητέρα προς το έμβρυο. Τα σωματικά υγρά που περιέχουν HIV είναι:

• Αίμα (συμπεριλαμβανομένου του αίματος περιόδου)
• Σπέρμα και πιθανώς τα προσπερματικά υγρά
• Κολπικά υγρά
• Μητρικό γάλα

Για να μεταδοθεί ο HIV πρέπει:

• να είναι παρόν σε κάποιο από αυτά τα υγρά
• να εισχωρήσει μέσα στο σώμα

Οι σεξουαλικές συμπεριφορές που μπορούν να μεταδώσουν τον HIV είναι:

• Κολπικό σεξ (πέος μέσα σε αιδοίο)
• Πρωκτικό σεξ (πέος μέσα σε πρωκτό)
• Στοματικό σεξ (στόμα σε πέος ή αιδοίο)

Άλλοι τρόποι μετάδοσης του HIV είναι:

Οι νευροενδοκρινείς όγκοι χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: συμπτωματικοί (λειτουργικοί) και ασυμπτωματικοί (μη λειτουργικοί). Οι ασθενείς με συμπτωματικούς NET μπορεί να εμφανίσουν κλινικά συμπτώματα λόγω της υπερβολικής έκκρισης ορμονών από τα κύτταρα του όγκου. Για παράδειγμα, ορισμένα κύτταρα νευροενδοκρινών όγκων μπορεί να εκκρίνουν σεροτονίνη, μια ορμόνη που ρυθμίζει τη διάθεση, τον ύπνο και την όρεξη.

Επιπολασμός, παράγοντες κινδύνου και πρόγνωση

Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι 5 στους 100.000 ανθρώπους διαγιγνώσκονται με ΝΕΤ κάθε χρόνο. Ωστόσο, η επίπτωση των NET αυξάνεται δραματικά, καθώς έχει υπερτετραπλασιαστεί τα τελευταία 30 χρόνια. Τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου, οι γυναίκες και οι διαβητικοί διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης NET.

Η επιβίωση ενός ασθενούς με NET ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Για ασθενείς που διαγιγνώσκονται με τοπικό ή τοπικά προχωρημένο NET, ο μέσος χρόνος επιβίωσης είναι 18,5 και 9 χρόνια αντίστοιχα, ωστόσο, εάν ο καρκίνος είναι προχωρημένος, δηλαδή έχει επεκταθεί σε άλλα μέρη του σώματος (μετάσταση) ο μέσος χρόνος επιβίωσης κυμαίνεται από 33 μήνες για έναν καλώς ή μετρίως διαφοροποιημένο όγκο έως 9 μήνες για έναν πτωχά διαφοροποιημένο όγκο.

Δυστυχώς, οι NET συχνά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Για παράδειγμα, σε περίπου 60% των ασθενών με παγκρεατικό NET η νόσος έχει φτάσει σε προχωρημένο στάδιο κατά τη διάγνωση.

Διάγνωση και θεραπεία

Οι NET σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να μη διαγνωσθούν για χρόνια, εάν δεν συνοδεύονται από προφανή ή συγκεκριμένα συμπτώματα. Ο εκτιμώμενος χρόνος έως τη διάγνωση για τους NET είναι πέντε έως επτά χρόνια, ενώ, ακόμη και οι συμπτωματικοί ασθενείς, μπορεί να τύχουν εσφαλμένης διάγνωσης καθώς τα συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια με αυτά άλλων νόσων και παθήσεων (π.χ. σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, κολίτιδα, άσθμα).

Δεν υπάρχει έλεγχος ρουτίνας για τους NET, ωστόσο κοινά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωσή τους είναι οι σαρώσεις αξονικής τομογραφίας (CT), η απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού (MRI), το υπερηχογράφημα και το σπινθηρογράφημα υποδοχέων σωματοστατίνης. Χρήσιμες επίσης στη διάγνωση των NET είναι οι εξετάσεις αίματος και ούρων που αξιολογούν βιοδείκτες, όπως η χρωμογρανίνη A (CgA) ή το 5-HIAA, ένα παρα-προϊόν της σεροτονίνης.

Η θεραπεία των NET εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση του καρκίνου, την εξάπλωση του σε άλλα μέρη του οργανισμού και τη συνολική υγεία του ασθενούς. Οι τρέχουσες επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση, ακτινοθεραπεία, χημειοθεραπεία και φαρμακευτικές θεραπείες.

Η Αιμορροφιλία είναι μία κληρονομική και δια βίου αιμορραγική διαταραχή που εμποδίζει τη σωστή πήξη του αίματος. Προσβάλλει περισσότερο τους άνδρες και εμφανίζεται κατά τη γέννηση. Οι άνθρωποι που πάσχουν από αιμορροφιλία δεν έχουν επαρκή αντιαιμορροφιλικό παράγοντα, μία πρωτεΐνη πήξεως από αυτές που κανονικά αποτελούν μέρος μιας αλληλουχίας πρωτεϊνών στο αίμα και που στο σύνολο τους ελέγχουν την αιμορραγία. Η σοβαρότητα της αιμορροφιλίας κάποιου ατόμου εξαρτάται από το ποσοστό του αντιαιμορροφιλικού παράγοντα που λείπει.

Υπάρχουν δύο τύποι αιμορροφιλίας: Η Αιμορροφιλία Α, η οποία προκαλείται από έλλειψη του παράγοντα VIII και η Αιμορροφιλία Β, η οποία προκαλείται από την έλλειψη του παράγοντα IX. Η Αιμορροφιλία Α εκπροσωπεί το 85% των περιπτώσεων, ενώ η Β είναι περίπου πέντε φορές σπανιότερη από την αιμορροφιλία Α.

Συμπτώματα

Ένα άτομο με αιμορροφιλία δεν αιμορραγεί γρηγορότερα από το φυσιολογικό, αλλά η αιμορραγία μπορεί να διαρκέσει περισσότερο. Οι άνθρωποι που πάσχουν από αιμορροφιλία μπορεί να αιμορραγούν είτε εσωτερικά, είτε εξωτερικά. Οι αιμορραγίες και οι εκτεταμένοι μώλωπες κατά την βρεφική ηλικία συνήθως οδηγούν στη διάγνωση της ασθένειας. Ο κύριος κίνδυνος είναι η ανεξέλεγκτη εσωτερική αιμορραγία, η οποία ξεκινά αυτόγονα ή κατόπιν κάποιου τραυματισμού.

Η αιμορραγία στις αρθρώσεις και τους μύες μπορεί να προκαλέσει πόνο, καθώς και σοβαρή ζημιά στις αρθρώσεις, με αποτέλεσμα δυσκαμψία, αναπηρία και μερικές φορές θάνατο. Πολλοί αιμοφιλικοί αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στη βάδιση και σε άλλες δραστηριότητες της καθημερινής ζωής λόγω της σοβαρής αρθρίτιδας που προκαλείται από τις πολλαπλές αιμορραγίες στις αρθρώσεις.

Γιατί δεν πήζει το αίμα;

Τα αιμοπετάλια είναι υπεύθυνα για την πήξη του αίματος. Όταν εμφανιστεί πληγή, τα αιμοπετάλια συγκεντρώνονται στο σημείο του τραυματισμού και σχηματίζουν ένα δίχτυ προστασίας. Παράλληλα ενεργοποιούνται οι παράγοντες πήξης.

Οι παράγοντες πήξης είναι πρωτεΐνες του αίματος που συνεργάζονται μεταξύ τους για να δημιουργήσουν ένα θρόμβο αίματος. Όταν το σώμα εντοπίσει μια αιμορραγία, τότε οι παράγοντες πήξης ενεργοποιούνται ο ένας μετά τον άλλο, με μια συγκεκριμένη αλληλουχία που οδηγεί στη φυσιολογική πήξη, ώστε τελικά να σχηματιστεί ένας θρόμβος που δρα σαν δίχτυ προστασίας.

Οι άνθρωποι με αιμορροφιλία Α ή Β δεν παράγουν επαρκείς ποσότητες των αντιστοίχων παραγόντων πήξης, με αποτέλεσμα να μην ολοκληρώνεται η αλληλουχία ενεργειών πήξης (καθώς για να ενεργοποιηθεί ο κάθε παράγοντας χρειάζεται η επαρκής παρουσία του προηγούμενου) και η αιμορραγία να μη σταματά εύκολα.

Θεραπεία της αιμορροφιλίας

Η Αιμορροφιλία θεραπεύεται μέσω της αναπλήρωσης του αντιαιμορροφιλικού παράγοντα που λείπει από το αίμα. Αυτό επιτυγχάνεται με την ενδοφλέβια έγχυση ενός προϊόντος το οποίο περιέχει τον απαιτούμενο αντιαιμορροφιλικό παράγοντα.

Η θεραπεία αναπλήρωσης του παράγοντα χορηγείται:

• Όταν εμφανίζεται αιμορραγία. Αυτή ονομάζεται θεραπεία «επί προβλήματος». Έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή της αιμορραγίας όταν φτάσει στην περιοχή επαρκής αντιαιμορροφιλικός παράγοντας

• Σε τακτικά διαστήματα, ώστε να προληφθεί η εμφάνιση της αιμορραγίας. Αυτή ονομάζεται «προφυλακτική» θεραπεία. Στόχος της προφυλακτικής θεραπείας είναι η μετατροπή της βαρείας αιμορροφιλίας σε ήπια, με σκοπό τη μείωση ή την αποφυγή οποιασδήποτε αιμορραγίας σε άρθρωση, με τελικό αποτέλεσμα την αποφυγή της αιμορροφιλικής αρθροπάθειας.

o Καθυστέρηση στην έναρξη της προφυλακτικής θεραπείας θεωρείται ότι επιβαρύνει κατά 8% ανά έτος την αιμορροφιλική αρθροπάθεια. Συνεπώς, η θεραπεία αυτή είναι μακροπρόθεσμα οικονομικότερη, επειδή εξαλείφει το υψηλό κόστος, που σχετίζεται με την φροντίδα των αρθρώσεων που έχουν υποστεί βλάβη

Θεραπεία της αιμορροφιλίας στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, είναι διαθέσιμες τόσο οι θεραπείες με ανασυνδυασμένο αντιαιμορροφιλικό παράγοντα όσο και με συμπυκνώματα από πλάσμα. Ωστόσο, ο μέσος όρος των μονάδων συμπυκνώματος παράγοντα VIII που χρησιμοποιούνται ανά κάτοικο κυμαίνεται στην περιοχή από λιγότερο από 3 έως 3 IU (International Unit - Διεθνής Μονάδα), ενώ σε άλλες χώρες της Ε.Ε., όπως η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο., η Δανία και η Σουηδία, όπου παρέχονται θεραπείες ανασυνδυασμένου αντιαιμορροφιλικού παράγοντα σε όλους τους ασθενείς με αιμορροφιλία και η προφυλακτική θεραπεία αποτελεί την συνήθη αγωγή για τα παιδιά, ο μέσος όρος των επιπέδων θεραπείας κυμαίνεται μεταξύ 5 και 8 IU ανά κάτοικο.

Γενικά, η θεραπεία της αιμορροφιλίας στην Ελλάδα είναι στη βάση «επί προβλήματος», με την εξαίρεση των παιδιών που πάσχουν από σοβαρή αιμορροφιλία, τα οποία λαμβάνουν προφυλακτική αγωγή. Ωστόσο, είναι αναγνωρισμένο ότι η «προφυλακτική» αγωγή έχει ουσιαστική επιρροή στην ποιότητα ζωής μέσω της μείωσης του κινδύνου αναπηρίας.

Συνολική Θεραπεία

Η Αιμορροφιλία είναι σύνθετη διαταραχή και οι ασθενείς που πάσχουν από αυτή χρειάζονται περισσότερα από πρόσβαση σε θεραπείες. Στις κύριες ανάγκες για την καλή υγεία και την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής του ασθενή συμπεριλαμβάνονται:

• Η πρόληψη της αιμορραγίας

• Η μακροχρόνια διαχείριση των βλαβών των αρθρώσεων και των μυών

• Η διαχείριση τυχόν επιπλοκών της θεραπείας: (α) καταπολέμηση των ανασταλτικών ουσιών και (β) θεραπεία των ιογενών λοιμώξεων (HIV/HCV) που μεταδόθηκαν μέσω των συμπυκνωμάτων παράγοντα από ανθρώπινο πλάσμα.

Στην Ελλάδα, τέτοιου είδους πρόνοια παρέχεται μέσω πέντε Εξειδικευμένων Κέντρων Αιμορροφιλικών, τα οποία βρίσκονται στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Τα κέντρα αυτά παρέχουν ειδική φροντίδα ξεκινώντας από τη διάγνωση και την τακτική θεραπεία και καταλήγοντας στη θεραπεία οξέων καταστάσεων για όλους τους ασθενείς με αιμορροφιλία στην Ελλάδα.

Στην Αθήνα εδράζουν στο «Λαϊκό» Νοσοκομείο, στο Νοσοκομείο Παίδων «Αγία Σοφία» και στο «Ιπποκράτειο», ενώ στη Θεσσαλονίκη στο «Ιπποκράτειο» Νοσοκομείο με δύο τμήματα Παίδων και Ενηλίκων. Επίσης, στην Ελλάδα είναι διαθέσιμη και η θεραπευτική αντιμετώπιση κατ’ οίκον.

Για περισσότερες πληροφορίες

-Σύλλογος Προστασίας Ελλήνων Αιμορροφιλικών (Σ.Π.Ε.Α) – Στουρνάρη 51, 104 32 Αθήνα, Τηλ/ Fax (0030) 210 52 32 667

-Παγκόσμια Ομοσπονδία Αιμορροφιλίας (Π.Ο.Α) – www.wfh.org

-Ευρωπαϊκό Consortium για την Αιμορροφιλία (ECH) – www.ech.eu

• Η ακτινική κεράτωση (AK) είναι προκαρκινική δερματική βλάβη που δεν σχετίζεται με μελάνωμα (NMSC, non-melanoma skin cancer), η οποία μπορεί να αναπτυχθεί σε σημεία στα οποία το δέρμα έχει εκτεθεί στον ήλιο χωρίς προστασία σε βάθος χρόνου.
• Η ακτινική κεράτωση μπορεί να εμφανιστεί ως μονήρης βλάβη ή να προσβάλει μια περιοχή του δέρματος (πεδίο), συνήθως στις εκτεθειμένες περιοχές, όπως το πρόσωπο, το τριχωτό της κεφαλής, το σώμα ή τα άκρα.
• Τόσο οι μονήρεις όσο και οι πολλαπλές βλάβες αναπτύσσονται αργά, είναι μικρές (με διάμετρο μικρότερη του 1 mm) και συχνά καλύπτονται από προσκολλημένες φολίδες κίτρινου ή καφέ χρώματος. Οι γύρω περιοχές μπορεί να εμφανίζουν εκτεταμένη προσβολή από τον ήλιο.

Διάγνωση

• Η διάγνωση τίθεται από έναν Δερματολόγο, ύστερα από έλεγχο του δέρματος όλου του σώματος.
• Οι βλάβες (ακτινικές κερατώσεις) κατατάσσονται σε διάφορες κατηγορίες:
  • Βαθμού I: πρόκειται για λεπτές βλάβες
  • Βαθμού II: οι βλάβες έχουν μέτριο πάχος
  • Βαθμού III: οι ακτινικές κερατώσεις είναι υπερτροφικές και μπορεί να σχηματίσουν ένα κερατοειδές μόρφωμα που ονομάζεται δερματικό κέρας (cornu cutaneum).

Επιπολασμός

• Η ακτινική κεράτωση εμφανίζεται συνηθέστερα σε εκτεθειμένες περιοχές του δέρματος ενηλίκων της Καυκάσιας φυλής με ανοικτόχρωμο δέρμα, όταν η έκθεση στο ηλιακό φως είναι χρόνια και παρατεταμένη, είτε για επαγγελματικούς λόγους (γεωργοί, αλιείς, εργάτες σε εξωτερικές εργασίες) είτε για λόγους αναψυχής (όπως ηλιοθεραπεία, χρήση σολάριουμ, ή έκθεση στον ήλιο κατά τη διάρκεια εξωτερικών δραστηριοτήτων όπως η ενασχόληση με τον κήπο, το γκολφ, το σκι και την ιστιοπλοΐα).
• Τα άτομα με ανοικτόχρωμο δέρμα, ιδιαίτερα εκείνα με εφηλίδες (φακίδες), γαλανά ή πράσινα μάτια και ξανθές ή κόκκινες τρίχες, διατρέχουν τον μέγιστο κίνδυνο να εκδηλώσουν ακτινική κεράτωση, ενώ ο εν λόγω κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία.
• Η ακτινική κεράτωση μπορεί να διαγιγνώσκεται ελλιπώς, αν και ο επιπολασμός σε ενήλικες άνω των 40 ετών κυμαίνεται μεταξύ 11-25% στους ευαίσθητους πληθυσμούς του βορείου ημισφαιρίου και μεταξύ 40-60% στο νότιο ημισφαίριο.
• Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επιδημιολογικά στοιχεία για την ακτινική κεράτωση. Ο επιπολασμός της νόσου υπολογίζεται στο 3-5% του πληθυσμού, παρόμοιος με αυτόν των υπολοίπων Ευρωπαϊκών χωρών.

Υπόβαθρο της ακτινικής κεράτωσης

• Οι ακτινικές κερατώσεις εμφανίζονται ως βλάβες της επιφάνειας του δέρματος, που μπορεί να φαίνεται αδρή σαν υαλόχαρτο, και μπορεί να προκαλεί αίσθημα κνησμού, πόνου, ή καύσου σε ορισμένες περιπτώσεις.
• Η ανάγκη θεραπευτικής αγωγής για την ακτινική κεράτωση προέρχεται από την αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης, αλλά η πραγματική ανάγκη μπορεί να είναι υποτιμημένη, λόγω της μειωμένης επίγνωσης του πληθυσμού, της έλλειψης εξετάσεων ελέγχου για τον καρκίνο του δέρματος και του χαμηλού επιπέδου διαγνωστικής τεχνογνωσίας σε διάφορες χώρες.
• Οι ακτινικές κερατώσεις έχουν το δυναμικό να εξελιχθούν σε μεταστατικές μορφές καρκίνου του δέρματος που δεν σχετίζεται με μελάνωμα -όπως το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (SCC)- εάν δεν διαγνωσθούν εγκαίρως και δεν αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά.

Ακτινικές κερατώσεις και μη μελανωματικοί καρκίνοι του δέρματος

• Μια μελέτη κατέδειξε ότι περίπου το 40-80% των περιστατικών ακανθοκυτταρικού καρκινώματος (SCC, squamous cell carcinoma) μπορεί αρχικά να ήταν ακτινική κεράτωση.
• Ένα άτομο που φέρει κατά μέσον όρο 7,7 βλάβες ακτινικής κεράτωσης, φαινόμενο γνωστό ως καρκινογένεση πεδίου, έχει αυξημένο κίνδυνο έως και κατά 10% να εμφανίσει εξέλιξη των βλαβών αυτών σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα μέσα σε διάστημα 10 ετών.
• Ο κίνδυνος εξέλιξης σε ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα (έναν τύπο καρκίνου του δέρματος που δεν σχετίζεται με μελάνωμα) αυξάνει με τον αριθμό των παρατηρούμενων (κλινικά ορατών) βλαβών.
• Συχνά, προκειμένου να γίνει οριστική διάκριση ανάμεσα στις ακτινικές κερατώσεις και τα καρκινώματα εκ πλακώδους επιθηλίου, είναι απαραίτητη η διενέργεια βιοψίας και είναι αδύνατον να προβλεφθεί ποια βλάβη μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο του δέρματος.
• Επομένως, είναι σημαντικό όλες οι ακτινικές κερατώσεις να αντιμετωπίζονται το συντομότερο και σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο.

Πρόληψη, θεραπεία και διαχείριση

• Η πρόληψη των ακτινικών κερατώσεων είναι σημαντικό μέρος της διαχείρισης. Ένας κρίσιμος παράγοντας είναι η εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με την προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία, η αυτοεξέταση και η πρώιμη ανίχνευση.
• Η τακτική εφαρμογή αντηλιακών και η χρήση προστατευτικών ενδυμάτων μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης ακτινικών κερατώσεων και ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
• Είναι αδύνατον να προβλεφθεί ποια ακτινική κεράτωση θα παχύνει ή θα καταστεί πιο διηθητική με δυναμικό εξέλιξης σε μη μελανωματικό καρκίνο του δέρματος, επομένως οι κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν τη θεραπεία όλων των βλαβών.
• Για την αντιμετώπιση των ακτινικών κερατώσεων εφαρμόζονται διάφορες παραδεκτές θεραπείες, συμπεριλαμβανομένης της κρυοθεραπείας και άλλων τοπικών θεραπειών.
• Φαίνεται ότι οι θεραπείες δεν είναι όλες κατάλληλες για όλους τους ασθενείς ή για όλες τις βλάβες, δεδομένου ότι τα κλινικά γνωρίσματα των ακτινικών κερατώσεων ποικίλλουν και κάθε ασθενής είναι μοναδικός.
• Οι θεραπευτικές επιλογές χωρίζονται σε θεραπείες στοχευμένες σε μονήρης βλάβες και σε θεραπείες που εφαρμόζονται σε μια περιοχή δέρματος, αν και συχνά η αγωγή επιτυγχάνεται με συνδυασμό των δύο.

Περίληψη

• Η ακτινική κεράτωση είναι χρόνια πάθηση που απαιτεί συχνή παρακολούθηση (εξαμηνιαία ή ετήσια) και αντιμετώπιση σε βάθος χρόνου.
• Οι θεραπευτικές αποφάσεις βασίζονται στη διάρκεια και την πορεία εξέλιξης των βλαβών, τον εντοπισμό και την έκταση της νόσου, καθώς και την παρουσία άλλων παραγόντων κινδύνου. Ωστόσο, συνήθως η αγωγή στηρίζεται κυρίως στον συνδυασμό θεραπειών που εφαρμόζονται στην περιοχή και στη βλάβη, με τακτική κλινική εξέταση.
• Οι στόχοι για το μέλλον της αντιμετώπισης της ακτινικής κεράτωσης είναι θεραπείες με σύντομα σχήματα και μειωμένες φλεγμονώδεις αντιδράσεις, που μπορεί να θεραπεύουν την ακτινική κεράτωση και να μειώνουν τον κίνδυνο μελλοντικής υποτροπής.

Στους περισσότερους ανθρώπους η επαφή με το αλλεργιογόνο είναι ασυμπτωματική. Μπορεί δηλαδή να φάει οτιδήποτε, να πάρει ένα φάρμακο, να κάνει βόλτα στην εξοχή, χωρίς να εμφανίσει κάποιο πρόβλημα. Ένα άτομο όμως που είναι ευαισθητοποιημένο έναντι του συγκεκριμένου αλλεργιογόνου, όταν έρθει σε επαφή με αυτό είτε μέσω της αναπνοής, είτε μέσω της τροφής, είτε λαμβάνοντας ένα φάρμακο, θα εκδηλώσει μια σειρά συμπτωμάτων που  μπορεί να ποικίλλουν. Μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα ανάλογα με αυτά της αλλεργικής ρινίτιδας, με ή χωρίς συνοδό επιπεφυκίτιδα, μέχρι απειλητικές για τη ζωή αλλεργικές αντιδράσεις (π.χ. μετά από νυγμό μέλισσας ή σφήκας).

Πώς όμως γίνεται κάποιος αλλεργικός; Σήμερα είναι γνωστό ότι η οικογενειακή (γενετική) προδιάθεση σε συνδυασμό με το περιβάλλον παίζει καθοριστικό ρόλο στην εκδήλωση των αλλεργικών παθήσεων. Προηγείται πάντα μια περίοδος ευαισθητοποίησης του ασθενή, η οποία μπορεί να είναι από ένα έως αρκετά χρόνια. Κατά την περίοδο αυτή, ο ασθενής έρχεται σε επαφή με το αλλεργιογόνο, το οποίο μπορεί να είναι γύρη, ακάρεα οικιακής σκόνης, τρίχωμα σκύλου ή γάτας κ.λ.π., χωρίς να εμφανίζει συμπτώματα. Κάποια στιγμή όμως, η οποία δεν μπορεί να καθορισθεί εκ των προτέρων, ο οργανισμός αναπτύσσει αντισώματα (ειδικές IgE ανοσοσφαιρίνες) τα οποία βρίσκονται πάνω σε κύτταρα, τα λεγόμενα μαστοκύτταρα σε όλους τους βλεννογόνους (π.χ. της μύτης, των οφθαλμών, των βρόγχων), καθώς και στο δέρμα. Τα αντισώματα αυτά μόλις έρθουν σε επαφή με το αλλεργιογόνο, αντιδρούν εναντίον του, αντιμετωπίζοντάς το ως εχθρό σε μια προσπάθεια να το αποβάλλουν από τον οργανισμό. Από την αλλεργική αυτή αντίδραση προκαλείται η αλλεργική φλεγμονή που ανάλογα με την εντόπιση εκδηλώνεται με συμπτώματα ρινίτιδας ή άσθματος ή με κνιδωτικά εξανθήματα στο δέρμα.

Διάγνωση

Η διάγνωση των αλλεργικών παθήσεων του αναπνευστικού στηρίζεται στη λήψη πλήρους και λεπτομερέστατου ιστορικού όσον αφορά στην κατανομή, τη διάρκεια και το είδος των συμπτωμάτων. Επίσης, απαιτείται πλήρης κλινική εξέταση, διενέργειας σπιρομέτρησης και ρινοσκόπησης. Τέλος, για την ανεύρεση του αλλεργιογόνου που ευθύνεται και για τη σωστή αντιμετώπιση και αποφυγή του, απαιτείται η διενέργεια δερματικών δοκιμασιών δια νυγμού (skin prick tests) από τον αλλεργιολόγο, με εκχυλίσματα που περιέχουν τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα.

Η σπιρομέτρηση  είναι μια απλή και χρήσιμη εξέταση των πνευμόνων για τον έλεγχο της αναπνευστικής λειτουργίας. Χρησιμοποιείται τόσο για τη διάγνωση πιθανού βρογχικού άσθματος, όσο και την εκτίμηση της κατάστασης του ασθματικού ασθενή και της ανταπόκρισής του στη θεραπευτική αγωγή.

Οι δερματικές δοκιμασίες δια νυγμού, οι οποίες γίνονται με αεροαλλεργιογόνα (αλλά και με τροφικά αλλεργιογόνα στην περίπτωση της τροφικής αλλεργίας), είναι απολύτως ασφαλείς, ανώδυνες, γρήγορες και ακριβείς στη διάγνωση. Διαρκούν 20 -30 λεπτά και δίνουν άμεσα αποτελέσματα, ώστε ο ασθενής να γνωρίζει σε ποια αεροαλλεργιογόνα παρουσιάζει ευαισθησία.

Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει μέτρηση ολικής IgE ανοσοσφαιρίνης, αύξηση της οποίας υποδεικνύει αλλεργική προδιάθεση και ειδικές εξετάσεις αίματος (RAST) για την ανίχνευση ειδικών IgE ανοσοσφαιρινών έναντι αλλεργιογόνων. Η διάγνωση κάποιες φορές απαιτεί την διενέργεια ειδικών δοκιμασιών ρινικής ή βρογχικής πρόκλησης με μεταχολίνη ή με αλλεργιογόνο καθώς και μέτρηση άλλων παραμέτρων, όπως το εκπνεόμενο ΝΟ (μονοξείδιο του αζώτου), που μπορεί να χρησιμεύσει ως δείκτης βαρύτητας και ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Αλλεργική ρινίτιδα

Η αλλεργική ρινίτιδα εκδηλώνεται συνήθως με έντονο κνησμό στη μύτη, συνεχή υδαρή καταρροή για την οποία απαιτείται μεγάλος αριθμός χαρτομάντιλων καθημερινά, έντονα φταρνίσματα και μεγάλη ρινική συμφόρηση με επακόλουθο καρηβαρία, αυτό που περιγράφεται ως «βαρύ κεφάλι».

Επίσης, υπάρχει ακόμα έντονος κνησμός στην υπερώα, το φάρυγγα και στο λάρυγγα, που μπορεί να προκαλεί βήχα ο οποίος είναι συνήθως ξηρός και αρκετά ενοχλητικός.

Αυτή η κατάσταση μπορεί να ξεκινήσει με την έναρξη της Άνοιξης και να διαρκέσει από τρεις έως και έξι μήνες. Συχνά συνοδεύεται από συμπτώματα επιπεφυκίτιδας με έντονο κνησμό οφθαλμών, δακρύρροια, ερυθρότητα των επιπεφυκότων και φωτοφοβία.

Εκτός από την εποχική αλλεργική ρινίτιδα / ρινοεπιπεφυκίτιδα, που εκδηλώνεται την Άνοιξη και σπανιότερα το Φθινόπωρο, υπάρχει και η χρόνια αλλεργική ρινίτιδα με συμπτώματα που εμφανίζονται σχεδόν καθημερινά κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου. Το βασικότερο σύμπτωμα είναι η ρινική συμφόρηση («μπούκωμα»). Τα βασικότερα αίτια της χρόνιας αλλεργικής ρινίτιδας είναι τα ακάρεα της οικιακής σκόνης και οι μύκητες.

Η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ωστόσο, παρουσιάζεται συχνότερα στην εφηβεία και στην νεαρή ενήλικο ζωή. Όσο πιο μεγάλη είναι η ηλικία εκδήλωσης αλλεργικής ρινίτιδας, τόσο πιο αυξημένος είναι και ο κίνδυνος εκδήλωσης βρογχικού άσθματος.

Αλλεργικό Βρογχικό άσθμα

Το βρογχικό άσθμα είναι χρόνια νόσος των πνευμόνων. Χαρακτηρίζεται από μόνιμη φλεγμονή των αεραγωγών που με τη σειρά της προκαλεί υπεραντιδραστικότητα των βρόγχων και στένωση των αεραγωγών. Η υπεραντιδραστικότητα αυτή εκδηλώνεται με βήχα, ο οποίος είναι συνήθως ξηρός και εμφανίζεται νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ και η στένωση των αεραγωγών με αίσθημα βάρους ή πίεσης στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή και συριγμό στην εκπνοή (“βράσιμο”, ή “γατάκια”).  Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων οφείλεται σε αλλεργία σε κάποιον εξωτερικό παράγοντα, το αλλεργιογόνο, το οποίο όπως και στην περίπτωση της αλλεργικής ρινίτιδας μπορεί να είναι γύρη, ακάρεα οικιακής σκόνης, μύκητες της ατμόσφαιρας και επιθήλια ζώων όπως σκύλος, γάτα και, σπανιότερα ινδικό χοιρίδιο, άλογο κ.λπ. και χαρακτηρίζεται τότε ως αλλεργικό βρογχικό άσθμα.

Τα συμπτώματα του άσθματος επιδεινώνονται

• με την επίδραση κάποιου ή κάποιων αλλεργιογόνων κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης εποχής μέσα στο χρόνο,

• με την επίδραση των ιογενών λοιμώξεων , κυρίως τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες,
• με την επίδραση παρόντων όπως ο καπνός του τσιγάρου, οι έντονες οσμές (π.χ. απορρυπαντικά), η υγρασία, οι μεταβολές της θερμοκρασίας στον περιβάλλοντα χώρο (από ζεστό σε κρύο ή αντίστροφα), το έντονο γέλιο ή η σωματική άσκηση (ιδίως στα παιδιά ή σε νεαρά άτομα) κ.ά. είτε αυτόματα, χωρίς προφανή λόγο.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι ξηρός βήχας, δυσφορία και αίσθημα βάρους στο στήθος, δύσπνοια με συριγμό κατά την εκπνοή με “βράσιμο” στο στήθος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι σχετικά ήπια και να εκδηλώνονται περιστασιακά π.χ. ανά 3-4 ημέρες ή κατά την άσκηση ιδίως σε ανοικτούς χώρους. Μπορεί όμως να είναι πολύ πιο έντονα, σε καθημερινή βάση, με νυκτερινές αφυπνίσεις λόγω δύσπνοιας ή βήχα και με έντονο πρόβλημα στην αναπνοή. Στην δεύτερη περίπτωση, εκτός από την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής του, ο ασθενής μπορεί να έχει δυσκολία ακόμα και στο να εκτελέσει τις καθημερινές του ασχολίες, οπότε και χρειάζεται άμεσα αντιμετώπιση.

Όταν η στένωση των αεραγωγών είναι έντονη, συνήθως επί ιογενών λοιμώξεων ή κατά την αιχμή μιας αλλεργικής περιόδου, μπορεί τα συμπτώματα να είναι έντονα , οπότε γίνεται λόγος για ασθματική κρίση. Στα μικρότερα παιδιά μπορεί να εκδηλώνεται με ευερεθιστότητα, κλάμα, περιορισμό στη λήψη τροφής, γρήγορη αναπνοή (ταχύπνοια), αφύπνιση στη διάρκεια της νύχτας ή νωρίς το πρωί με συμπτώματα άσθματος. Είναι συνήθης η εικόνα , όπου η κρίση ξεκινά με ήπια ρινίτιδα («μπούκωμα» στη μύτη και καταρροή) για να «κατέβει» στις επόμενες μέρες και να ξεκινήσει μια ασθματική κρίση. Συνηθέστερο αίτιο αυτών των λοιμώξεων είναι μια συνήθης ομάδα ιών, οι ρινοιοί. Επί κρίσης στα μεγαλύτερα παιδιά και στους ενήλικες τα συμπτώματα του άσθματος γίνονται εντονότερα, ο ασθενής μπορεί να ξυπνά το βραδύ ή νωρίς το πρωί, να κουράζεται εύκολα, να αναπνέει γρήγορα, τα φάρμακα που λάμβανε να έχουν παροδικό ή μικρότερο αποτέλεσμα. Σε μέτριες ως σοβαρές κρίσεις ο ασθενής μπορεί να μην μπορεί να ξαπλώσει λόγω δύσπνοιας, να κουράζεται κατά την ομιλία , να έχει ταχύπνοια, να κάνει εργώδη προσπάθεια να αναπνεύσει με χρήση βοηθητικών μυών (εισολκές στο θώρακα), να είναι σε διέγερση ή σε λήθαργο. Στις περιπτώσεις αυτές χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση και παρέμβαση.

Το ποσοστό εκδήλωσης βρογχικού άσθματος στην παιδική ηλικία κυμαίνεται από 8-15% και είναι πιο συχνό στα αγόρια. Βάσει των στατιστικών το 35-50% των παιδιών στην εφηβεία σταματούν να έχουν πρόβλημα. Τα μισά από αυτά όμως, θα εκδηλώσουν ξανά συμπτώματα άσθματος στην ηλικία μεταξύ 25-35 ετών.

Η διάγνωση των αλλεργικών παθήσεων του αναπνευστικού στηρίζεται στη λήψη πλήρους και λεπτομερέστατου ιστορικού όσον αφορά στην κατανομή, τη διάρκεια και το είδος των συμπτωμάτων, στην πλήρη κλινική εξέταση, στη διενέργεια σπιρομέτρησης και ρινοσκόπησης και τέλος, για την ανευρεση του αλλεργιογόνου που ευθύνεται και για τη σωστή αντιμετώπισή του του και αποφυγή του, απαιτείται η διενέργεια δερματικών δοκιμασιών δια νυγμού (skin prick tests) από τον Αλλεργιολόγο, με εκχυλίσματα που περιέχουν τα υπεύθυνα αλλεργιογόνα και γίνεται στο χώρο του ιατρείου.

Η σπιρομέτρηση  είναι μια απλή και χρήσιμη εξέταση των πνευμόνων για τον έλεγχο της αναπνευστικής λειτουργίας. Χρησιμοποιείται τόσο για τη διάγνωση πιθανού βρογχικού άσθματος, όσο και την εκτίμηση της κατάστασης του ασθματικού ασθενή και της ανταπόκρισής του στη θεραπευτική αγωγή.

Οι δερματικές δοκιμασίες δια νυγμού οι οποίες γίνονται με αεροαλλεργιογόνα (αλλά και με τροφικά αλλεργιογόνα στην περίπτωση της τροφικής αλλεργίας), είναι απολύτως ασφαλείς, ανώδυνες, γρήγορες και ακριβείς στη διάγνωση. Διαρκούν 20-30 λεπτά με άμεσα αποτελέσματα, ώστε ο ασθενής να γνωρίζει σε ποια αεροαλλεργιογόνα παρουσιάζει ευαισθησία.

Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει μέτρηση ολικής IgE ανοσοσφαιρίνης, αύξηση της οποίας υποδεικνύει αλλεργική προδιάθεση και ειδικές εξετάσεις αίματος (RAST) για την ανίχνευση ειδικών IgE ανοσοσφαιρινών έναντι αλλεργιογόνων. Η διάγνωση κάποιες φορές απαιτεί την διενέργεια ειδικών δοκιμασιών ρινικής ή βρογχικής πρόκλησης με μεταχολίνη ή με αλλεργιογόνο καθώς και μέτρηση και άλλων παραμέτρων όπως το εκπνεόμενο ΝΟ (μονοξείδιο του αζώτου) που μπορεί να χρησιμεύσει ως δείκτης βαρύτητας και ανταπόκρισης στη θεραπεία.

Η αντιμετώπιση των αλλεργικών παθήσεων του αναπνευστικού στηρίζεται στην αποφυγή του υπεύθυνου αλλεργιογόνου , στην αντιμετώπιση με φαρμακευτική θεραπεία και στην απαλλαγή από αυτές με την ανοσοθεραπεία ή θεραπεία απευαισθητοποίησης.

Η αποφυγή των αλλεργιογόνων έχει πρακτική σημασία μόνο στην περίπτωση αλλεργίας σε επιθήλια ζώων. Σε ευαισθησία σε ακάρεα οικιακής σκόνης υπάρχουν μέτρα που μπορούν να ληφθούν για τη μείωση των ακάρεων στο σπίτι όπως τακτικός καθαρισμός, χρήση ειδικών καλυμμάτων σε κρεβάτια, αφαίρεση όλων των χαλιών, μοκετών, κουβερτών κ.λ.π. ιδιαίτερα από το υπνοδωμάτιο, χρήση ακαρεοκτόνων sprays κ.α. χωρίς όμως πάντα με ιδιαίτερη επιτυχία. Στην περίπτωση των γύρεων, η αποφυγή είναι απλώς αδύνατη και αυτό γιατί ο αέρας την Άνοιξη μεταφέρει τις γύρεις σε μεγάλες αποστάσεις και έτσι ο ασθενής εκτίθεται αναγκαστικά σε αυτές. Η συγκέντρωση των γύρεων στην ατμόσφαιρα είναι μεγαλύτερη τις πρωινές ώρες, νωρίςς το απόγευμα και όταν υπάρχει ξηρό κλίμα με ρεύμα αέρα ενώ η βροχή μειώνει  παροδικά τη γυρεοφορία. Την περίοδο της αυξημένης γυρεοφορίας, η απομόνωση του αλλεργικού ασθενή στο σπίτι με κλειστά παράθυρα και πόρτες μαζί με τη χρήση κλιματισμού είναι τρόπος αποφυγής των γύρεων με όλες τις επιπτώσεις όμως που έχει στην ποιότητα ζωής του.

Ακολουθούν μερικές πρακτικές συμβουλές για την όσο το δυνατό πιο μειωμένη έκθεση του αλλεργικού ασθενή σε αλλεργιογόνα

1. Αποφύγετε την άμεση επαφή με τα φυτά που σας προκαλούν αλλεργία, παρόλο που η γύρη τους μεταφέρεται με τον αέρα χιλιόμετρα μακριά.
2. Πριν πάτε στην εξοχή, μάθετε ποια φυτά ανθίζουν στην περιοχή. Αποφύγετε τα μέρη που έχουν πολύ πράσινο και τρεχούμενα νερά και προτιμήστε παραθαλάσσιες περιοχές, όπου συνήθως η συγκέντρωση της γύρης είναι μικρότερη.
3. Αν αποφασίσετε να ασχοληθείτε με την κηπουρική, μην το κάνετε την άνοιξη. Αν έχετε κήπο, φροντίστε να τον έχει καθαρίσει από τα «ένοχα» φυτά εγκαίρως κάποιος άλλος!
4. Αποφεύγετε να αερίζετε το σπίτι ή τα κλινοσκεπάσματα και να απλώνετε ρούχα τις ώρες που οι συγκεντρώσεις της γύρης στην ατμόσφαιρα είναι υψηλές, δηλαδή: α) νωρίς το πρωί και κυρίως όταν φυσά, β) τις πολύ ζεστές ξηρές ημέρες, που έχει και άπνοια και η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι αυξημένη.
5. Διατηρείτε σταθερή τη θερμοκρασία του σπιτιού στους 18-20 βαθμούς Κελσίου, όπου μύκητες και ακάρεα δεν «ευδοκιμούν» εύκολα και διατηρείτε τα επίπεδα υγρασίας στο 40-60%.
6. Μη βάζετε ταπετσαρίες στους τοίχους και μοκέτα από τοίχο σε τοίχο. Πιάνουν εύκολα μούχλα.
7. Προτιμήστε να γυμνάζεστε σε κλειστούς χώρους την Άνοιξη.
8. Φοράτε γυαλιά ηλίου, ιδιαίτερα αν έχετε επιπεφυκίτιδα και αποφύγετε τους φακούς επαφής.
9. Φοράτε κράνος που καλύπτει μύτη και μάτια, αν οδηγείτε μηχανή.
10. Κλείνετε τα παράθυρα όταν οδηγείτε στην εξοχή και χρησιμοποιείτε στο αυτοκίνητο κλιματισμό που διαθέτει ειδικά φίλτρα για τη γύρη.
11. Καθαρίζετε συχνά τα φίλτρα των κλιματιστικών που έχετε στο σπίτι και στο αυτοκίνητό σας.
12. Περιορίστε τις απότομες αλλαγές θερμοκρασίας (π.χ. να μπαίνετε από εξωτερικό ζεστό περιβάλλον σε κλιματιζόμενο χώρο) και αποφύγετε τις έντονες μυρωδιές (π.χ. αποσμητικά, απορρυπαντικά, αρώματα), επειδή τα συμπτώματα της αλλεργίας πυροδοτούνται από αυτούς τους «ερεθιστικούς» παράγοντες.

Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει αρκετές κατηγορίες φαρμάκων τόσο για την αλλεργική ρινίτιδα όσο και για το βρογχικό άσθμα και στοχεύει στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι ο σθενής για την αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να χρησιμοποιήσει αντιϊσταμινικά σε μορφή χαπιών, sprays ή οφθαλμικές σταγόνες, κορτιζονούχα ρινικά sprays, αντιλευκοτριενικά και αποσυμφορητικά. Η θεραπεία για το βρογχικό άσθμα περιλαμβάνει εισπνεόμενα φάρμακα για την άμεση αντιμετώπιση της δύσπνοιας όπως οι λεγόμενοι β2 διεγέρτες καθώς και φάρμακα για τον έλεγχο και μείωση της φλεγμονής όπως είναι εισπνεόμενα κορτιζονούχα, αντιλευκοτριενικά, θεοφυλλίνη κ.ά.  Η ανοσοθεραπεία ή θεραπεία απευαισθητοποιήσεως (αλλεργικά εμβόλια) αποτελεί μορφή «θεραπείας» για περιπτώσεις αλλεργικής ρινίτιδας, αλλεργικού βρογχικού άσθματος και αλλεργίας στο δηλητήριο των Υμενοπτέρων (σφηκών και μελισσών).

Τα τελευταία χρόνια στη θεραπεία του άσθματος έχουν εισαχθεί νεώτερα φάρμακα όπως η Ομαλιζουμάμπη η οποία είναι μονοκλωνικό αντίσωμα το οποίο, αναστέλλοντας τη λειτουργία της IgE, μειώνει τα συμπτώματα και έχει ένδειξη χρήσης στο μέτριο και βαρύ βρογχικό άσθμα. Η Ομαλιζουμάμπη (Xolair) αποτελεί μια καινοτόμο θεραπεία που συμβάλει σημαντικά στη μείωση των παροξυσμών του Άσθματος, τη βελτίωση της πνευμονικής λειτουργίας και εν τέλει στη συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Στοχεύει στη «ρίζα» του προβλήματος, δεσμεύοντας την  ανοσοσφαιρίνη Ε (IgE) η οποία, αναγνωρίζοντας ως «εχθρούς» τα αλλεργιογόνα, θέτει σε λειτουργία την αλλεργική αντίδραση.

Γενικά, η θεραπεία ενός χρόνιου νοσήματος όπως το βρογχικό άσθμα απαιτεί τακτική παρακολούθηση από τον Αλλεργιολόγο, σαφή καθορισμό του θεραπευτικού πλάνου, οδηγίες χρήσης των φαρμάκων, πρόληψη για την περίπτωση αιφνίδιων ασθματικών κρίσεων και καταγραφή της συμπτωματολογίας εκ μέρους του ασθενούς με τη μορφή ειδικών ερωτηματολογίων και ροομέτρου.

Σε αυτήν την αλλαγή έχει συμβάλει σημαντικά και το γεγονός ότι αυτές οι επεμβάσεις γίνονται πλέον λαπαροσκοπικά. Η διεθνής ιατρική κοινότητα προτιμά σήμερα τις λαπαροσκοπικές τεχνικές (σε ποσοστό 80-85%) που είναι ελάχιστα τραυματικές, και συμεπάγονται λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, μικρότερη διάρκεια νοσηλείας και ταχύτερη ανάρρωση.

«Η χειρουργική της παχυσαρκίας είναι ‘εργαλείο’ για τον παχύσαρκο ασθενή. Τον βοηθά να χάσει το περιττό βάρος και να διατηρήσει αυτή την απώλεια. Κι επειδή σε ποσοστό μεγαλύτερο του 70% των ασθενών οι επεμβάσεις συνεπάγοναι θεαματική διόρθωση των συνοδών παθήσεων της παχυσαρκίας, έχουμε αρχίσει πλέον να μιλάμε όχι για βαριατρική αλλά για μεταβολική χειρουργική», σημειώνουν οι ειδικοί.

Οι τεχνικές

ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ (μειώνουν το τμήμα του στομάχου που αποθηκεύει την τροφή)

Ρυθμιζόμενος γαστρικός δακτύλιος

τι είναι: Η πιο διαδεδομένη μέθοδος βαριατρικής χειρουργικής στην Ευρώπη (αναλογεί στο 50% του συνόλου των βαριατρικών επεμβάσεων). Ένας ρυθμιζόμενος δακτύλιος από σιλικονούχο υλικό τοποθετείται κυκλοτερώς γύρω από το άνω τμήμα του στομάχου, χωρίζοντάς το σε δύο μέρη. Ο μικρός σάκος στο άνω μέρος του στομάχου χωρά μικρή ποσότητα τροφής, μειώνοντας την καταναλισκόμενη ποσότητα και την πρόσληψη θερμίδων.

Ελάχιστα τραυματική μέθοδος (αλλά και αναστρέψιμη).

ενδείξεις: άτομα με ΔΜΣ 35-50, συνεργάσιμα, που δεν υπερκαταναλώνουν αλκοόλ ή γλυκά.

γαστρική παράκαμψη (γαστρικό bypass)

τι είναι: Η πιο συχνή βαριατρική επέμβαση στις ΗΠΑ. Kαθιστά το στομάχι μικρότερο και επιτρέπει την τροφή να παρακάμψει μέρος του λεπτού εντέρου. Εξασφαλίζει μεγαλύτερη απώλεια βάρους και βελτίωση ή υποχώρηση των συνοδών της παχυσαρκίας παθήσεων (υπέρταση, διαβήτης τύπου ΙΙ, υπερλιπιδαιμία, υπνική άπνοια). Επειδή προκαλεί δυσαπορρόφηση, ο ασθενής πρέπει να λαμβάνει δια βίου συμπληρώματα διατροφής.

ενδείξεις: άτομα με νοσογόνο ή υπενοσογόνο (ΔΜΣ άνω του 50) παχυσαρκία

επιμήκης γαστρεκτομή ή γαστρικό «μανίκι» (sleeve gastrectomy)

τι είναι: Συνίσταται στην αφαίρεση του μεγαλύτερου μέρους του στομάχου (η χωρητικότητά του μειώνεται κατά 75%) κατά μήκος του ελάσσονος τόξου του στομάχου.

ενδείξεις: ως 1η επέμβαση για υπερνοσογόνο παχυσαρκία, με στόχο να ακολουθήσει μια δεύτερη, βαριά επέμβαση (π.χ. δωδεκαδακτυλική εκτροπή). Τελευταία έχει αρχίσει να δίνει ενδείξεις και για ΔΜΣ 35-50.

ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΥΣΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ (περιορίζουν την ποσότητα των ουσιών που μπορεί να απορροφήσει ο οργανισμός, ώστε το σώμα να αναγκαστεί να χάσει λίπος στην προσπάθειά του να παράξει ενέργεια)

γαστρεκτομή & χολοπαγκρεατική παράκαμψη/

γαστρεκτομή & δωδεκαδακτυλική εκτροπή

τι είναι: Βαριές επεμβάσεις για υπερπαχύσαρκα άτομα (ΔΜΣ πάνω από 65-70). Τμήμα του στομάχου αφαιρείται, το λεπτό έντερο διατέμνεται στο τελευταίο τμήμα του και αναστομώνεται στο εναπομείναν στομάχι. Παραμένει μικρό τμήμα του λεπτού εντέρου για την απορρόφηση της τροφής. Επιφέρουν απώλεια 80% του επιπλέον βάρους σε διάστημα δύο ετών. Παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών (ηπατική ανεπάρκεια, κίρρωση, αναιμία, νεφρολιθίαση, υποβιταμίνωση, χολολιθίαση).

Προϋποθέσεις χειρουργικής αντιμετώπισης

- ηλικία 18-65 ετών

- ΔΜΣ πάνω από 40

- ΔΜΣ πάνω από 35, αλλά συνύπαρξη προβλημάτων υγείας που να συνδέονται με την παχυσαρκία (διαβήτης, υπέρταση, υπνική άπνοια κ.ά.)

- ο ασθενής να είναι υπέρβαρος πάνω από 5 χρόνια

- να έχει αποτύχει στην προσπάθεια απώλειας βάρους με συντηρητικές θεραπείες

- να μην πάσχει από ασθένεια που μπορεί να προκαλέσει παχυσαρκία, όπως υποθυρεοειδισμό, νόσο Cushing κ.ά.

- να μην κάνει κατάχρηση αλκοόλ και χρήση ναρκωτικών ουσιών

- να μην πάσχει από ψυχογενείς διαταραχές

- να μην πάσχει από φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου

- να είναι συνεργάσιμος

Πριν και μετά το χειρουργείο

Στη χειρουργική της παχυσαρκίας, η προσέγγιση του βαριατρικού ασθενούς δεν γίνεται μόνο από τον εξειδικευμένο χειρουργό, αλλά πραγματοποιείται στο πλαίσιο πολυδύναμης ομάδας που περιλαμβάνει κι άλλες ειδικότητες, γαστρεντερολόγο, ψυχολόγο και διατροφολόγο.

Στη πρώτη προεγχειρητική του επίσκεψη, ο ασθενής, πρέπει να περάσει από μια σχολαστική διαδικασία αξιολόγησης και πολύ καλής, αναλυτικής ενημέρωσης.

Αλλά και μετά την επέμβαση, η συνεργασία του ασθενούς και η συχνή παρακολούθησή του από σειρά ειδικοτήτων είναι ιδιαίτερα σημαντική μετά από οποιαδήποτε βαριατρική επέμβαση. Η παχυσαρκία δεν τελειώνει με το χειρουργείο.

Ένα 90% των παχύσαρκων ασθενών λόγω της μαζικής απώλειας βάρους μετά το χειρουργείο εμφανίζουν χαλάρωση και πτυχές στο δέρμα, προβλήματα όχι μόνο αισθητικά αλλά και λειτουργικά. Μια κρεμάμενη κοιλιά π.χ. δημιουργεί προβλήματα καθαριότητας και καταπονεί τη σπονδυλική στήλη λόγω βάρους, ενώ η γιγαντομαστία δημιουργεί αυλάκια στους ώμους, πόνους στην πλάτη, μύκητες στις πτυχώσεις, δυσκολίες στην κίνηση και το ντύσιμο. Σήμερα υπάρχουν πολλές τεχνικές πλαστικής αποκατάστασης αυτών των προβλημάτων. Μόνο το 2007, στις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκαν περί τις 67.000 τέτοιες επεμβάσεις (στοιχεία της Αμερικανικής Εταιρείας Πλαστικής Χειρουργικής).

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μια μορφή σακχαρώδη διαβήτη που εμφανίζεται κυρίως στην παιδική και εφηβική ηλικία. Προκαλείται όταν, από μία λανθασμένη απόκριση σε κάποιο αντιγόνο, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται και καταστρέφει τα βήτα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας. Υπό κανονικές συνθήκες, τα κύτταρα αυτά «ανιχνεύουν» την αύξηση του σακχάρου (γλυκόζη) στο αίμα και ανταποκρίνονται παράγοντας την απαραίτητη ποσότητα ινσουλίνης, για να μειώσουν το σάκχαρο στο αίμα.

Η ινσουλίνη δρα σαν ένα "κλειδί" που ανοίγει τα κύτταρα, επιτρέποντας στη γλυκόζη να μπει μέσα και στη συνέχεια να μετατραπεί σε ενέργεια. Χωρίς ινσουλίνη, δεν υπάρχει "κλειδί" και η γλυκόζη δεν μπορεί να μπει στα κύτταρα και παραμένει στο αίμα. Έτσι, τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα αυξάνονται πάρα πολύ, ενώ παράλληλα τα κύτταρα του σώματος στερούνται την απαραίτητη γι’ αυτά γλυκόζη. Εάν αφεθούν χωρίς θεραπεία, τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορεί να προκαλέσουν, σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, κετοξέωση, που μπορεί να οδηγήσει σε διαβητικό κώμα και θάνατο και μακροχρόνια σε βλάβες στα μάτια, τα νεφρά, το νευρικό σύστημα και την καρδιά.

Βασικά στατιστικά στοιχεία και επιβάρυνση σε όλο τον κόσμο

Το 2011, ο αριθμός των ατόμων όλων των ηλικιών με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1, υπολογίστηκε σε πάνω από 30 εκατομμύρια σε όλον τον κόσμο, ωστόσο, σε πολλές χώρες αυτά τα δεδομένα δεν είναι διαθέσιμα.

Αριθμητικά δεδομένα από το 2014 δείχνουν ότι η συχνότητα εμφάνισης του διαβήτη τύπου 1 αυξάνεται κατά 3% ετησίως, με περίπου 79.100 νέα περιστατικά κάθε χρόνο σε νέους κάτω των 15 ετών - ένα περιστατικό κάθε 7 λεπτά. Από το 1,9 δισ. νέων κάτω των 15 ετών στον κόσμο, περίπου 497.000 έχουν διαβήτη τύπου 1. Οι περιοχές με τα υψηλότερα ποσοστά νέων κάτω των 15 ετών με διαβήτη τύπου 1 είναι η Ευρώπη (περίπου 130.000 νέοι), η Βόρεια Αμερική και η Καραϊβική (περίπου 110.000 νέοι), και η Νοτιοανατολική Ασία (σχεδόν 80.000 νέοι).

Ζώντας με διαβήτη τύπου 1 και ο κίνδυνος επιπλοκών

Για τους νέους που αντιμετωπίζουν τη νόσο κάθε μέρα, ο διαβήτης μπορεί να έχει σημαντική επίπτωση στη ζωή τους και τη συναισθηματική τους ευεξία και μερικές φορές μπορεί να γίνεται δύσκολος στη διαχείριση. Τα ανεπαρκώς ρυθμισμένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορεί να οδηγήσουν σε υπογλυκαιμίες (χαμηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα) ή υπεργλυκαιμίες (υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα). Για να ρυθμίσουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα τους, τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 συνήθως ακολουθούν σχήμα με πολλές ενέσεις ινσουλίνης ημερησίως ή έχουν αντλία συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης. Αυτή η αυστηρή καθημερινή ρύθμιση του διαβήτη συμβάλλει στη μελλοντική υγεία του ατόμου: όσο περισσότερο βρίσκεται κάποιος εκτός των κανονικών ορίων γλυκόζης στο αίμα, τόσο μεγαλύτερος κίνδυνο επιπλοκών διατρέχει6.

Πιθανές μακροπρόθεσμες επιπλοκές που προκύπτουν από τον αρρύθμιστο διαβήτη τύπου 1 περιλαμβάνουν:

• Καρδιαγγειακά προβλήματα (καρδιοπάθεια και παθήσεις των αιμοφόρων αγγείων)

• Νεφροπάθεια (νεφρική βλάβη που μπορεί να εξελιχθεί σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου)

• Νευροπάθεια (βλάβη των νεύρων)

• Αμφιβληστροειδοπάθεια (βλάβη στα μάτια που μπορεί να φθάσει έως και σε τύφλωση)

• Διαβητικό πόδι (συνδυασμός βλάβης των αγγείων και κακής κυκλοφορίας με πληγές που δεν κλείνουν και μπορούν να οδηγήσουν σε ακρωτηριασμό)

Περισσότεροι από το 70% των νέων ανθρώπων με διαβήτη τύπου 1 δεν πετυχαίνουν το στόχο γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c). Η επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου συνδέεται σημαντικά με καλύτερη ποιότητα ζωής για τους νέους.

Συναισθηματικός φόρτος

Η κατανόηση του συναισθηματικού φόρτου που ο διαβήτης έχει σε ένα νεαρό άτομο είναι σημαντική. Αξιολογήσεις των συναισθηματικών και ψυχοκοινωνικών παραγόντων για τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 περιγράφονται στις διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για το διαβήτη, όπως αυτές από την Αμερικανική Διαβητολογική Ένωση 8 και τη Διεθνή Εταιρεία Παιδιατρικής και Εφηβικού Διαβήτη (IPSAD).

Ο Διαβήτης Τύπου 1 μπορεί:

• να οδηγήσει σε διακρίσεις και να περιορίσει τις κοινωνικές σχέσεις ενός ατόμου

• να έχει αντίκτυπο στο πόσο καλά ένα παιδί τα πάει στο σχολείο1 και επιπλέον, λόγω της έλλειψης γνώσης μέσα στο σχολείο σχετικά με το διαβήτη, να οδηγήσει το παιδί σε απομόνωση και στιγματισμό

• να επιβαρύνει τόσο οικονομικά όσο και συναισθηματικά όλη την οικογένεια (κόστος για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τις καθημερινές ανάγκες του παιδιού)

Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μια χρόνια νόσος με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπλοκές. Ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη τύπου 1 αυξάνεται κάθε χρόνο με ταχείς ρυθμούς, ιδίως μεταξύ των νέων κάτω των 15 ετών. Η διάγνωση του διαβήτη σε μικρή ηλικία έχει επιπτώσεις, προβάλλοντας την ανάγκη ρύθμισης του διαβήτη τύπου 1 και των επιπλοκών του νωρίτερα και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στη ζωή των ασθενών.

Ο έλεγχος του διαβήτη τύπου 1 είναι το πρώτο βήμα που επιτρέπει στους ανθρώπους που ζουν με διαβήτη να κάνουν τα όνειρά τους πραγματικότητα.

• Η Διπολική Διαταραχή, που ήταν γνωστή στο παρελθόν με τον όρο «μανιοκατάθλιψη», είναι μια συχνή, χρόνια και υποτροπιάζουσα ψυχική νόσος η οποία χαρακτηρίζεται κυρίως από διαταραχή στη συναισθηματική λειτουργία.

• Βασική εκδήλωσή της είναι οι ακραίες διακυμάνσεις στη διάθεση που συμπαρασύρουν τη σκέψη, τη δραστηριότητα και τη γενικότερη συμπεριφορά του ατόμου.

• Κύριο χαρακτηριστικό της είναι η εναλλαγή φάσεων μανίας με φάσεις κατάθλιψης, μεταξύ των οποίων παρεμβάλλονται διαστήματα με φυσιολογική διάθεση («νορμοθυμία»).

• Είναι γεγονός ότι όλοι οι άνθρωποι βιώνουν διακυμάνσεις στη διάθεσή τους, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Οι διακυμάνσεις αυτές είναι φυσιολογικές και κινούνται κυρίως ανάμεσα στο συναίσθημα της χαράς και το συναίσθημα της λύπης και μπορούν να εμφανιστούν με μια ποικιλία αποχρώσεων και παραλλαγών.

• Στη Διπολική Διαταραχή όμως, οι μεταβολές της διάθεσης είναι πολύ διαφορετικές σε ένταση και διάρκεια και συνήθως γίνονται ακραίες, από τη μεγάλη χαρά και ευφορία που μπορεί να πάρει τη μορφή της μανίας, στη βαθιά και ανείπωτη θλίψη που μπορεί να πάρει τη μορφή της κατάθλιψης.

• Ωστόσο, η Διπολική Διαταραχή σήμερα είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και το άτομο να έχει μια φυσιολογική και δημιουργική ζωή.

Αίτια

• Μέχρι στιγμής, δεν έχει απομονωθεί ένας συγκεκριμένος αιτιολογικός παράγοντας. Αντιθέτως, πολλοί παράγοντες, βιολογικοί, ψυχολογικοί και κοινωνικοί, που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους θεωρείται ότι συμβάλλουν στην εμφάνιση της Διπολικής Διαταραχής. Είναι γεγονός πάντως, ότι η νόσος έχει βιολογικό υπόβαθρο με τεκμηριωμένη την κληρονομική συμμετοχή.

Συμπτώματα

• Η Διπολική Διαταραχή μπορεί να ξεκινήσει είτε με ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, είτε με ένα επεισόδιο μανίας. Σε κάθε περίπτωση, τις περισσότερες φορές τα πρώτα συμπτώματα εμφανίζονται σταδιακά.

Τα συμπτώματα της μανίας

Στον ένα πόλο της Διπολικής Διαταραχής βρίσκεται η μανία. Η ευφορία, που είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα στη φάση της μανίας, ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού και γίνεται παθολογική. Η διάγνωση τίθεται όταν τουλάχιστον τρία από τα παρακάτω συμπτώματα εκδηλώνονται ταυτόχρονα, συνοδευόμενα από ευφορική ή ευερέθιστη διάθεση και είναι παρόντα κατά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας, σχεδόν κάθε ημέρα και για διάστημα μεγαλύτερο της μιας εβδομάδας.

Στη φάση ενός μανιακού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν:

* Υπερβολικά ευφορική διάθεση, υπεραισιοδοξία

* Έντονη δραστηριότητα

* Εκνευρισμός, ανησυχία, ευερεθιστότητα

* Γρήγορη και συχνά ανοργάνωτη σκέψη και ομιλία

* Διάσπαση προσοχής και αδυναμία συγκέντρωσης

* Μειωμένη ανάγκη για ύπνο

* Υπερεκτίμηση δυνάμεων και ικανοτήτων, ιδέες μεγαλείου

* Μείωση της κριτικής ικανότητας, που επηρεάζει την επαφή με την πραγματικότητα

* Υπερκαταναλωτική συμπεριφορά, αλόγιστες οικονομικές δαπάνες

* Σεξουαλική υπερδραστηριότητα

* Κατάχρηση ουσιών

* Αδυναμία αναγνώρισης του νοσηρού της κατάστασης

Τα συμπτώματα της κατάθλιψης

Στον αντίθετο πόλο της μανίας, βρίσκεται η κατάθλιψη.

Για να τεθεί όμως η διάγνωση της κατάθλιψης, το άτομο πρέπει να εμφανίζει τουλάχιστον πέντε από τα παρακάτω συμπτώματα και οπωσδήποτε τα δύο πρώτα, τις περισσότερες ώρες της ημέρας, για τουλάχιστον δύο εβδομάδες και σχεδόν σε καθημερινή βάση. Συνήθως τα συμπτώματα αυτά είναι πιο έντονα το πρωί και υποχωρούν προς το τέλος της ημέρας.

Στη φάση ενός καταθλιπτικού επεισοδίου μπορεί να εμφανιστούν:

* Καταθλιπτική διάθεση, με ή χωρίς άγχος

* Απώλεια των ενδιαφερόντων ή μείωση της ικανοποίησης από δραστηριότητες, που ήταν ευχάριστες στο παρελθόν

* Απαισιοδοξία ή απελπισία και αίσθημα αβοηθητότητας

* Ιδέες ενοχής, αυτομομφής & αναξιότητας

* Μείωση της ενεργητικότητας και της ζωντάνιας, εύκολη κόπωση

* Ψυχοκινητική ανησυχία ή ψυχοκινητική επιβράδυνση

* Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων

* Διαταραχές του ύπνου

* Διαταραχές της όρεξης

* Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης

* Ευχές θανάτου ή σκέψεις αυτοκαταστροφής και συχνά απόπειρες αυτοκτονίας

Θεραπεία

• Στην αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής ο δρόμος προς την πλήρη και οριστική θεραπεία δεν είναι εύκολος. Υπάρχουν όμως αρκετοί τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή, όχι μόνο να βελτιώσει την κατάστασή του, αλλά και να διατηρηθεί σε αυτήν την καλή κατάσταση.

Φαρμακευτική αγωγή

• Τα φάρμακα αποτελούν το θεμελιώδη λίθο στη θεραπεία της Διπολικής Διαταραχής. Μελέτες των τελευταίων 20 ετών έχουν δείξει ότι τα άτομα που λαμβάνουν τα κατάλληλα φάρμακα παραμένουν καλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, συγκρινόμενα με εκείνα που δεν παίρνουν φάρμακα.

Στόχος της φαρμακευτικής αγωγής είναι όχι μόνο η αντιμετώπιση των οξέων συμπτωμάτων, αλλά η πρόληψη των υποτροπών και η διατήρηση της καλής κατάστασης.

Η φαρμακευτική αγωγή για τη Διπολική Διαταραχή βρίσκεται ακόμη σε φάση πλήρους εξέλιξης –νέα φάρμακα, νέοι συνδυασμοί προστίθενται στη θεραπευτική φαρέτρα.

Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις

• Εκτός από τα φάρμακα, ψυχοθεραπείες και ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις συμπληρωματικά, μπορούν να συμβάλουν στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της Διπολικής Διαταραχής.

Ανάμεσα σε αυτές η Ψυχοεκπαίδευση αποτελεί μια σύγχρονη θεραπευτική παρέμβαση, η οποία ειδικά για τη Διπολική Διαταραχή παρέχει:

– ενημέρωση για τη νόσο

– εκπαίδευση σε δεξιότητες που διευκολύνουν στην αναγνώριση των πρόδρομων συμπτωμάτων, στην αντιμετώπιση των ειδικών συμπτωμάτων της κάθε φάσης, στη συστηματική λήψη της φαρμακευτικής αγωγής, στην αντιμετώπιση του στρες και των προβλημάτων που απορρέουν από τη νόσο και επηρεάζουν την οικογενειακή και επαγγελματική ζωή του ατόμου

– υποστήριξη για την αντιμετώπιση της χρονιότητας και του κοινωνικού στιγματισμού.

Η ψυχοεκπαίδευση είναι ιδιαίτερα χρήσιμη τόσο για το ίδιο το άτομο με Διπολική Διαταραχή, όσο και για την οικογένειά του.

Πώς λειτουργεί η ουροδόχος κύστη

Ο κύκλος του πώς γεμίζει και αδειάζει η ουροδόχος κύστη ελέγχεται από το νευρικό σύστημα.

Η πλήρωσή της απαιτεί χαλάρωση του εξωστήρα μυ - ο μυς που περιβάλλει την ουροδόχο κύστη- που προκαλείται από τη διέγερση των β-αδρενεργικών υποδοχέων του συμπαθητικού νευρικού συστήματος. Το συμπαθητικό νευρικό σύστημα επίσης προκαλεί σύσπαση στο λαιμό της κύστης και την ουρήθρα. Όταν η κύστη γεμίζει έως ένα ορισμένο επίπεδο και παίρνεται η απόφαση για ούρηση, ενεργοποιείται το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και απελευθερώνει ακετυλοχολίνη. Αυτή αποκλείει τους αντίστοιχους υποδοχείς στον εξωστήρα μυ, προκαλώντας τη σύσπασή του και την ούρηση. Το πώς ακριβώς προκαλείται Υπερδραστήρια Κύστη και Επιτακτική Ακράτεια Ούρων είναι μέχρι σήμερα ασαφές, ωστόσο, είναι διαθέσιμες θεραπείες που έχουν σαν στόχο τον αποκλεισμό αυτών των μουσκαρινικών υποδοχέων. Δυστυχώς, τέσσερις στους πέντε ασθενείς που αναζήτησαν βοήθεια για προβλήματα σχετικά με ΟΑΒ, δεν λαμβάνουν τα αντιχολινεργικά φάρμακα για περισσότερο από 6 μήνες. 

Επιπολασμός και οικονομικές επιπτώσεις του UUI

Σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε Ευρωπαίους πολίτες (“How widespread are the symptoms of an overactive bladder and how are they managed? A population–based prevalence study”) όπου σχεδόν 17.000 άτομα ηλικίας 40 ετών και άνω έλαβαν μέρος, σχεδόν ένας στους πέντε συμμετέχοντες ανέφερε ένα ή περισσότερα συμπτώματα της ΟΑΒ (επιτακτικότητα, συχνότητα ή UUI). Πάνω από το ένα τρίτο αυτών των ατόμων έπασχε από UUI, ενώ φάνηκε ότι ο επιπολασμός της ΟΑΒ αυξάνεται με την ηλικία. Προβλέψεις αναφέρουν ότι μέχρι το 2020, 25,5 εκατομμύρια άνθρωποι άνω των 40 ετών στη Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα έχουν κάποια συμπτώματα ΟΑΒ, και από αυτούς 9 εκατομμύρια θα έχουν UUI. Το προβλεπόμενο συνολικό κόστος για τα συστήματα υγείας σε αυτές τις χώρες ήταν 5,2 δισεκατομμύρια ευρώ.

• Μια Καναδική έρευνα σε 1.000 ενήλικες άνω των 18 ετών έδειξε ότι το 14% όσων υποβλήθηκαν στην έρευνα είχαν συμπτώματα ΟΑΒ, και από αυτούς, το 7% των γυναικών και το 3% των ανδρών έπασχαν από UUI
• Το ετήσιο κόστος της ΟΑΒ με UUI εκτιμήθηκε να κυμαίνεται από 252 εκατομμύρια ευρώ στον Καναδά, σε πάνω από μισό δισεκατομμύριο για το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία. Αυτοί οι αριθμοί αυξάνονται τόσο λόγω του κόστους της νοσηλείας σε γηροκομεία όσο και του κόστους από την απώλεια παραγωγικότητας.

Η Επιτακτική Ακράτεια Ούρων (UUI) έχει σοβαρές επιπτώσεις στη ζωή των ασθενών

Η επιτακτική ακράτεια συνεχώς παρουσίαζε σημαντικά αρνητικές επιδράσεις στην ποιότητα ζωής(QoL) των ασθενών, επηρεάζοντας την φυσική, συναισθηματική και ψυχική τους κατάσταση. Πράγματι η UUI προσδιορίστηκε ως η αιτία για περισσότερα επεισόδια ακράτειας και μείωσης της QoL σε σύγκριση με άλλους τύπους ακράτειας ούρων.

• Μια έρευνα μεταξύ ηλικιωμένων αντρών και γυναικών (“It can always happen” : The impact of urinary on elderly men and women”) έδειξε ότι πολλοί ασθενείς αισθάνονται νευρικότητα (41% των ανδρών και 33% των γυναικών) και ντροπή (46% των ανδρών και 34% των γυναικών) για την ακράτεια ούρων τους, σε συνδυασμό με πρακτικές δυσκολίες στην κοινωνική τους ζωή (4,5% των ανδρών και 1,4% των γυναικών) και στην πραγματοποίηση ταξιδιών (10,5% των ανδρών και 7,5% των γυναικών) 
• Μια ακόμη έρευνα σε νέες γυναίκες (“The effect of urinary incontinence and overactive bladder symptoms on quality of life in young women”) ανέφερε ότι οι περιορισμοί στην κινητικότητα λόγω της επιτακτικότητας και της συχνότητας των συμπτωμάτων είναι ιδιαίτερα ενοχλητικοί.

Η πάθηση μπορεί να έχει και επιπρόσθετες σοβαρές συνέπειες σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Μια σημαντική, ανεξάρτητη συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ της UUI και του κινδύνου πτώσεων και καταγμάτων, που δεν αφορούν κατάγματα στη σπονδυλική στήλη ή είναι τραυματικά, σε μεγαλύτερες γυναίκες. Αυτά τα ευρήματα επιβεβαιώνονται από δεδομένα που δείχνουν ότι μεγαλύτερες γυναίκες με ακράτεια ούρων έχουν 30% περισσότερες πιθανότητες να νοσηλευθούν και διπλάσιες πιθανότητες να παραπεμφθούν σε γηροκομεία απ’ ότι άτομα χωρίς ακράτεια ούρων, ανεξαρτήτου ηλικίας, γένους και κατάσταση από άλλες ασθένειες.

Παρά τις επιπτώσεις της Επιτακτικής Ακράτειας Ούρων στις ζωές των ασθενών, περισσότερες από τις μισές γυναίκες που πάσχουν από αυτή την κατάσταση, δεν αναζητούν ιατρική βοήθεια. Παρόμοια ποσοστά αναζήτησης βοήθειας παρατηρήθηκαν σε μια έρευνα μεγαλύτερων σε ηλικία ανδρών και γυναικών με ακράτεια ούρων. Λόγοι μη αναζήτησης βοήθειας για αυτή την κατάσταση είναι συνήθως η ντροπή και η λανθασμένη αντίληψη ότι τα προβλήματα της κύστης είναι αναπόσπαστο κομμάτι της γήρανσης.